తల్లిదండ్రుల నుంచి సంతానానికి సంక్రమించే అత్యంత సంక్లిష్టమైన జన్యుపరమైన రక్త రుగ్మత 'తలసేమియా'. ఈ వ్యాధిపై ప్రజల్లో చైతన్యం నింపేందుకు ప్రతి ఏటా మే 8వ తేదీని 'ప్రపంచ తలసేమియా దినోత్సవం'గా నిర్వహిస్తారు. రక్తంలోని హిమోగ్లోబిన్ ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో తలెత్తే లోపాల వల్ల సంభవించే ఈ సమస్యపై సరైన అవగాహన లేకపోతే బాధితుల ప్రాణాలకే ముప్పు వాటిల్లే ప్రమాదం ఉందని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
రక్తహీనతే ప్రధాన శత్రువు..
శరీరంలోని వివిధ భాగాలకు ఆక్సిజన్ను చేరవేసే ఎర్ర రక్త కణాల్లో హిమోగ్లోబిన్ తగినంత స్థాయిలో లేకపోవడమే తలసేమియా ప్రధాన లక్షణం. ఇది పూర్తిగా వంశపారంపర్యంగా వస్తుంది. ఈ రుగ్మత ఉన్నవారిలో రక్తం సరిగ్గా ఉత్పత్తి కాకపోవడం వల్ల, ప్రాణాలను నిలబెట్టుకోవడానికి జీవితాంతం తరచుగా బయటి నుంచి రక్త మార్పిడి (Blood Transfusion) చేయించుకోవాల్సి ఉంటుంది. చాలామందిలో ప్రాథమిక దశలో అవగాహన లోపించడం వల్ల చికిత్స ఆలస్యమై ఆరోగ్యం క్షీణిస్తోందని నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
గుర్తించాల్సిన లక్షణాలు ఇవే..
వ్యాధి తీవ్రతను బట్టి బాధితుల్లో ఈ క్రింది మార్పులు కనిపిస్తాయి.
నిరంతర బలహీనత, త్వరగా అలసిపోవడం.
చర్మం, ముఖం రక్తం లేనట్లుగా తెల్లబడటం.
పిల్లల్లో వయస్సుకు తగ్గ శారీరక ఎదుగుదల మందగించడం.
ఆయాసం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, తరచూ తల తిరగడం.
ప్లీహం (Spleen) పరిమాణం పెరగడం లేదా ఎముకలు బలహీనపడటం.
పరిష్కార మార్గం.. ముందస్తు స్క్రీనింగ్ తప్పనిసరి..తలసేమియా రహిత సమాజాన్ని నిర్మించాలంటే నివారణ ఒక్కటే మార్గం.
కాబోయే దంపతులు రక్త పరీక్షలు (HbA2 test) చేయించుకోవడం ద్వారా ఈ జన్యు లోపం పిల్లలకు సంక్రమించకుండా అడ్డుకోవచ్చు.
కుటుంబంలో ఎవరికైనా ఈ చరిత్ర ఉంటే, గర్భధారణ సమయంలోనే జన్యుపరమైన పరీక్షలు చేయించుకోవడం ఉత్తమం.
ఈ ఏడాది నినాదం (Theme 2026)..
"ఇకపై దాగి ఉండదు: నిర్ధారణ కాని వారిని కనుగొనండి.. కనబడని వారికి మద్దతు ఇవ్వండి" అనే థీమ్తో 2026లో అవగాహన కార్యక్రమాలు సాగుతున్నాయి. థలసేమియా లక్షణాలు బయటపడక, వ్యాధి నిర్ధారణ కాకుండానే కాలం వెళ్లదీస్తున్న లక్షలాది మంది బాధితులను గుర్తించి, వారికి నాణ్యమైన వైద్యం అందించడమే ఈ ఏడాది ప్రధాన లక్ష్యం. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) పిలుపు మేరకు అందరికీ సమానమైన ఆరోగ్య సేవల దిశగా అడుగులు వేయాల్సిన అవసరం ఉంది.